στο σχολικό περιβάλλον
από τη σκοπία του εκπαιδευτικού
Βασιλική Α. Γάκη
Χημικός – Πληροφορικός
Διευθύντρια Εσπερινού ΕΠΑ.Λ. Πρέβεζας
Επιστημονικός Συνεργάτης Πανεπιστημίου Πατρών
Μέλος της ομάδας έργου BioSTEM
Εκπαιδευτικό εργαλείο
- Καινοτόμο εκπαιδευτικό εργαλείο
– Βιολογίας
– Μοριακής Βιολογίας
- Βιωματικό εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας
- Ποια η σημασία του καινοτόμου εκπαιδευτικού εργαλείου Βιολογίας και Μοριακής Βιολογίας;
- Πως το χρησιμοποιήσαμε στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση;
- Πως πείσαμε μαθητές κι εκπαιδευτικούς να λάβουν μέρος στο βιωματικό εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας;
- Ειδικά το βιωματικό εργαστήριο ήταν ένα δύσκολο εγχείρημα γιατί
- σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα εκπαιδεύαμε τους μαθητές
- υπήρχε μεγάλη συμμετοχή από τους μαθητές
- υπήρχε πολύ μεγάλος ενθουσιασμός
ήταν μεγάλος ο αριθμός των σχολείων που έλαβαν μέρος
- Υλοποιήθηκαν δράσεις με ομάδες 10-15 μαθητών, δράσεις με 50 μαθητές, δράσεις με 200 μαθητές (ημερίδα BioSTEM στην Πρέβεζα)
Σκοπός της δράσης
- Η δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού
- Η σύνδεση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την πρωτοβάθμια και την δευτεροβάθμια
- Η καλλιέργεια γνώσεων
- των εκπαιδευτικών σε παιδαγωγικές και διδακτικές προσεγγίσεις
- των μαθητών
Επιστημονικά πεδία
Ενημέρωση και Εξοικείωση
- Γενετική
- Εξατομικευμένη Ιατρική
- Βιολογία
- Μοριακή Βιολογία
Τα επιστημονικά πεδία της Γενετικής και της Εξατομικευμένης Ιατρικής, Βιολογίας, της Μοριακής Βιολογίας εξελίσσονται συνεχώς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για συνεχή ενημέρωση του εξειδικευμένου κοινού αλλά και την εξοικείωση του ευρύτερου συνόλου από τα μαθητικά κιόλας χρόνια.
Εκπαίδευση
Αυτή η καλύτερη εκπαίδευση των μαθητών στο επιστημονικό πεδίο των Θετικών Επιστημών και πιο συγκεκριμένα στο πεδίο της Βιολογίας έγινε με το συνδυασμό θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης και την εφαρμογή εναλλακτικών μαθησιακών εργαλείων.
Συνδυασμός
Θεωρητική εκπαίδευση
Πρακτική εκπαίδευση
Μαθησιακά εργαλεία
Εκπαιδευτική δράση 2MOBiL
Εξοικείωση των μαθητών με:
– έννοιες και
– πειραματικές διαδικασίες της Μοριακής Βιολογίας με φορητό εργαστηριακό εξοπλισμό
– hands on training techniques
– Το βασικό εργαλείο του BioSTEM αποτελεί ο φορητός εργαστηριακός εξοπλισμός, που αποτελεί ένα πλήρες εργαστήριο μοριακής βιολογίας, που μπορεί να μεταφερθεί εύκολα σε όλα τα σχολεία της χώρας, αλλά κι εκτός Ελλάδας μέσα σε μια μικρή χειραποσκευή.
– Στις εκπαιδευτικές δράσεις BioSTEM συμμετείχαν μαθητές δευτεροβάθμιας, πρωτοβάθμιας και φοιτητές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
– Οι μικροί μας μαθητές ενθουσιάστηκαν πολύ με τη φυγόκεντρο, την απομόνωση του DNA, την αλυσιδωτήα αντίδραση πολυμεράσης και την ηλεκτροφόρηση σε πήκτωμα αγαρόζης.
– Παράλληλα ενημερώθηκε το ευρύτερο κοινό για τη σημασία της ανάλυσης του ανθρώπινου γονιδιώματος και των πλεονεκτημάτων της εφαρμογής της εξατομικευμένης ιατρικής τόσο για τον άνθρωπο ως μονάδα όσο και για το εθνικό σύστημα υγείας συνολικότερα.
– Το έργο απευθύνεται σε μεγάλο αριθμό σχολικών μονάδων κατανεμημένων σε ευρύ γεωγραφικό φάσμα, ορισμένες εκ των οποίων βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, και για αυτό η υλοποίησή του είχε σημαντικό αντίκτυπο στην εκπαιδευτική διαδικασία.
– Οι μαθητές έμαθαν για τις έννοιες της Μοριακής Βιολογίας και εκπαιδεύτηκαν σε τεχνολογίες αιχμής που εφαρμόζονται στους τομείς της γενετικής και της εξατομικευμένης ιατρικής.
– Γιατί όμως θεωρείται σημαντική η ένταξη του BioSTEM στη σχολική διδακτική προσέγγιση;
– Οι απαντήσεις από τη σκοπιά του εκπαιδευτικού
Εκπαίδευτική προσέγγιση STEM
– απομάκρυνση από την δασκαλοκεντρική εκπαίδευση
– παιδαγωγική στροφή με επίκεντρο τον μαθητή
– έρευνα και πειραματισμός
– Πολύ σημαντική η σταδιακή ένταξη των μαθητών από το σχολικό στο ακαδημαϊκό περιβάλλον.
– Ένας τρόπος επίτευξής της είναι η μεταφορά της γνώσης και της ερευνητικής πρακτικής από την Τριτοβάθμια εκπαίδευση και τα ερευνητικά κέντρα της χώρας στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
– Επιπλέον, η ενθάρρυνση συμμετοχής των μαθητών σε ερευνητικές δράσεις και πρακτικές πριν την ένταξή τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Μεταφoρά γνώσης...
– Διδασκαλία | – Πείραμα
– Ερευνιτική Πρακτική | – Οπτική Επαφή
– Γνώση | – Πληροφορία
– Για παράδειγμα, στο πλαίσιο της διδασκαλίας του μαθήματος της Βιολογίας στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου, διδάσκεται ότι το γονιδίωμα του ανθρώπου έχει μήκος περίπου 2m και συσπειρώνεται σε τέτοιο βαθμό, ώστε να χωράει στον πυρήνα, που έχει διάμετρο δέκα εκατομμυριοστά του μέτρου.
– Οι μαθητές μας είχαν τη δυνατότητα να δουν έμπρακτα αυτό που περιγράφεται παραπάνω.
– DNA, για το οποίο λαμβάνουν πολυάριθμες πληροφορίες στο πλαίσιο της σχολικής εκπαίδευσης και εκτός αυτής, στην ουσία απομυθοποιείται.
– Οι μαθητές είχαν τη δυνατότητα πλέον να δουν το DNA με γυμνό μάτι, ως μια λευκή ίνα.
Επίσης Μεταφoρά γνώσης με...
– πραγματοποίηση πειραμάτων μοριακής βιολογίας σε πραγματικό χρόνο
– παρουσία των μαθητών και των εκπαιδευτικών
– κατανόηση της τήρησης συγκεκριμένων κανόνων και πρωτοκόλλων
Πειράματα
– Με τα πειράματα οι μαθητές παρακινούνται για περαιτέρω γνώση και πληροφόρηση.
– Άρχισαν τις ερωτήσεις, εμβάθυναν, έψαξαν περισσότερες πληροφορίες
– Και ήρθαν με περισσότερες απορίες
– Και νέα θέματα συζήτησης και προβληματισμούς…
– Γεννήθηκαν ερωτηματικά και στους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαμε…
– Εξελίχθηκαν οι μαθητές και εξελιχθήκαμε ΟΛΟΙ σε αυτό
Οι μεγαλύτεροι μαθητές μυήθηκαν σε έννοιες και πειραματικές διαδικασίες ανάλυσης του ανθρώπινου γονιδιώματος, όπως είναι:
– η απομόνωση DNA από επιθηλιακά κύτταρα της έσω παρειάς,
– η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (Polymerase Chain Reaction, PCR),
– η ηλεκτροφόρηση σε πήκτωμα αγαρόζης,
– και η γονοτύπηση με τη μέθοδο της κατάτμησης με περιοριστικά ένζυμα.
Κατασκευές απο μικρούς μαθητές
Οι μικρότεροι μαθητές είχαν την ευκαιρία
– να ακούσουν και να δουν τα κύτταρα και το DNA
– να εξοικειωθούν με το πεδίο της Βιολόγίας κατασκευάζοντας αλυσίδες πρωτεϊνών και δίκλωνο DNA με πλαστελίνη, κλωστές΄και εκπαιδευτικές κάρτες.
Δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού
Δημιουργία πολύ χρήσιμου εκπαιδευτικού υλικού για εμάς τους εκπαιδευτικούς με έτοιμα διδακτικά σενάρια με θέμα
– Οι θετικές επιστήμες στην καθημερινότητά μου
– Το ανθρώπινο γονιδίωμα
– Ασθένειες, ιατρική και φάρμακα
– Βιοηθική
– Ιστοριογραμμή Βιολογίας
– Φύλλα εργασίας
Επιμορφώσεις
Η ερευνητική ομάδα BioSTEM του Εργαστηρίου Φαρμακογονιδιωματικής και Εξατομικευμένης Θεραπείας (ΕΦΕΘ), πραγματοποίησε επιμορφώσεις
– δια ζώσης
– e-training
– αποστολή ενδεικτικού υλικού
Train the Trainers
Εκτός των σχολικών εκπαιδεύσεων μαθητών, επιπλέον:
– Υλοποιήθηκαν επιμορφώσεις για εκπαιδευτικούς (Train the trainers) με μεγάλη προθημέια εκ μέρους των εκπαιδευτικών καθώς όπως διατυπώθηκε υπήρχε η ανάγκη πριν μοιραστεί η πληροφορία και η γνώση στους μαθητές.
Συμμετείχαμε ως επιμορφωτές στις δράσεις αυτές
Συμμετοχή σε Φεστιβάλ Επιστημών
Πολλές συμμετοχές με ομάδες μαθητών σε:
– Φεστιβάλ επιστημών
– Βραδιά του Ερευνητή
– Athens Science Festival
– Ημερίδες
– Στο πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Πατρών «Το σχολείο πηγαίνει Πανεπιστήμιο»
– Δράσεις Φυσικών Επιστημών σε όλη την Ελλάδα
Κατασκευές από τα παιδιά…
Με πολλή αγάπη και μεράκι οι μαθητές μας, μικροί και μεγάλοι έφτιαξαν:
– χειροκατασκευές
– ζωγραφιές
– αφίσες
– poster
τα οποία κοσμούν τα σχολικά εργαστήρια και τις σχολικές αίθουσες
Κλείνοντας ας μη ξεχάσουμε το Θεατρικό Project DNA:«Κοίτα ποιος μιλάει τώρα!»
Ο βασικός στόχος του είναι να σπάσει τα όρια των κανόνων του τι θεωρούμε μέχρι σήμερα Τέχνη και τι Επιστήμη και να αφήσει την Τέχνη να μπει στα χωράφια της Επιστήμης, προσπαθώντας να καταργήσει τον ξύλινο λόγο και να την φέρει ουσιαστικά κοντά στον άνθρωπο.
Άλλωστε πώς η επιστήμη πασχίζει να βελτιώσει τις ζωές των ανθρώπων όμως αδυνατεί να επικοινωνήσει με αυτούς.
ΣΥΝΟΨΗ
– Από την πλευρά του εκπαιδευτικού και κρίνοντας από τον ενθουσιασμό τόσο των μαθητών όλων των βαθμίδων (πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης) το BioSTEM φαίνεται να έχει μεγάλη απήχηση στη σχολική κοινότητα
– Το BioSTEM κεντρίζει το ενδιαφέρον των μαθητών στο επιστημονικό πεδίο της Βιολογίας, της Μοριακής Βιολογίας μέσω των hands-on training εκπαιδευτικής προσέγγισης και τη ωιβματική συμμετοχή των μαθητών στις εργαστηριακές πειραματικές ασκήσεις με φορητό εργαστηριακό εξοπλισμό
– Οι μαθητές εξοικειώνονται με το εργαστηριακό περιβάλλον και τους κανόνες ασφαλείας που πρέπει να τηρούνται
– Οι μαθητές εξοικειώνονται με έννοιες όπως οι γενετικές εξετάσεις και η Φαρμακογονιδιωματική αλλά και τη βιοηθική προέκταση των γενετικών εξετάσεων
– Το έργο των εκπαιδευτικών διευκολύνεται με την ενεργή συμμετοχή των μαθητών στις εργαστηριακές ασκήσεις και την οπτικοποίηση εννοιών που καλούνται να διδάξουν οι εκπαιδευτικοί
– Το έργο των εκπαιδευτικών ενισχύεται με έμφαση τις απομακρυσμένες περιοχές και τα νησιά (δυσκολότερη η προσέγγιση σε εκπαιδευτικές δράσεις που γίνονται ευρέως στην κυρίως ηπειρωτική χώρα)
