στην τριτοβάθμια εκπαίδευση
από την σκοπιά των φοιτητών
Ημερίδα BioSTEM
Κουκίδη Στέλλα-Χριστίνα, Βαμιεδάκη Αφροδίτη, Μαρίνη Ελένη
εργαστηριακή εμπειρία
στο λύκειο;
-Έλλειψη υποδομών
-Εστίαση στην ολοκλήρωση της ύλης
-Προθυμοποίηση καθηγητών
-Περιεχόμενο της ύλης
Σαν μαθήτρια, η αλήθεια είναι πως δεν είχα τη δυνατότητα να δω, πόσο μάλλον να χρησιμοποιήσω τον εξοπλισμό που βρίσκεται σε ένα εργαστήριο μοριακής βιολογίας. Οι περισσότερες σχολικές μονάδες δεν γίνεται να έχουν την υποδομή που βρίσκουμε σε ένα εργαστήριο μοριακής βιολογίας. Σε θεωρητικό επίπεδο ο κάθε καθηγητής μπορεί να δώσει μια ιδέα αλλά και αυτό δεν συγκρίνεται σε καμία περίπτωση με κάτι χειροπιαστό. Δεν έχει καμία σχέση το να εξηγείς σε ένα παιδί τι είναι η PCR με το να διαβάζει το ίδιο ένα πρωτόκολλο και να βάζει μόνο του να τρέξει μια. Ειδικά τα παιδία της τρίτης λυκείου τα οποία σκέφτονται τι σπουδές θα ήθελαν να ακολουθήσουν και πολλά έχουν σαν επιλογή σχολές που έχουν στο βασικό πυρήνα του το εργαστήριο, θα ωφελούνταν σημαντικά εάν ήξεραν τι περίπου θα συναντήσουν.
από το λύκειο
στο πανεπιστήμιο;
-Ταχεία προσαρμογή στο εργαστηριακό
περιβάλλον
-Αφομοίωση κανόνων ασφαλείας
-Ανασφάλεια, φόβος, άγχος φοιτητών
-Περιεχόμενο της ύλης
Ειναι κοινά αποδεκτό ότι κατά την είσοδο μας στο πανεπιστήμιο εμείς οι φοιτητές καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε ένα τεράστιο πρόβλημα προσαρμογής στη νέα εκπαιδευτική λογική. Θεμελιώδης άξονας αυτού του προβλήματος αποτελεί η ταχεία εξοικείωση με το χώρο και τους κανόνες του εργαστηρίου και κυρίως η εξοικείωση με τις εργαστηριακές πρακτικές, στα πλαίσια του μαθήματος.
Πιο συγκεκριμένα, στο σχολείο δεν έχουμε εκπαιδευτεί καθόλου στο πως να χρησιμοποιούμε κάποιες εργαστηριακές τεχνικές ή ακόμα στο πως να συμπεριφερόμαστε στο εργαστηριακό περιβάλλον. Προσωπικά εγώ δεν ήξερα πως να χρησιμοποιώ το πιο βασικό, μια πιπετα. Επομένως, ερχόμενη στο πανεπιστήμιο ένιωθα τρομερή ανασφάλεια και φόβο, καθώς θα έπρεπε να προσαρμοστώ πολύ γρήγορα στις νέες συνθήκες και να καταφέρω να ανταπεξέλθω. Άποψη που την συμμερίζονται πολλοί συμφοιτητές μου.
Άρα, λύση στο πρόβλημα θα μπορούσε να δώσει η θεμελίωση μιας περιόδους μετάβασης στις νέες απαιτήσεις που θέτει η τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι φοιτητές ερχόμενοι από νωρίς σε επαφή με βασικά κομμάτια του εργαστηρίου, όπως εργαστηριακά όργανα και κανόνες, θα μπορέσουν στο πανεπιστήμιο να εξελιχθούν περαιτέρω, με αποτέλεσμα να είναι πιο άνετοι στο πρακτικό κομμάτι και να εστιάσουν περισσότερο σε νέες πληροφορίες. Επιπλέον, η πρώιμη επαφή με το εργαστηριακό περιβάλλον δίνει την δυνατότητα αποσαφήνισης των μελλοντικών στόχων των νέων.
το BioSTEM
στα σχολεία;
-Αφομοίωση θεωρητικής γνώσης
-Ομαλή μετάβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση
-Εξοικείωση με την εργαστηριακή νοοτροπία
-Οι μαθητές μπορούν να αναγνωρίζουν τις μαθησιακές τους προτιμήσεις
-Ένταξη των μαθητών στην αναλυτική/κριτική σκέψη
Τώρα ερχόμαστε στο ερώτημα εάν αξίζει να ενταχθεί το BioSTEM σαν δράση στα σχολεία:
αρχικά ένα σημειώσουμε ότι η δράση του BioSTEM συμβάλει στην αφομοίωση της θεωρητικής γνώσης που λαμβάνεται από τις αίθουσες μιας τάξης είτε γυμνασίου είτε λυκείου. Η αλληλεπίδραση των μαθητών με τον εργαστηριακό εξοπλισμό και γενικότερα η πρακτική εφαρμογή των θεωρητικών δεδομένων που οι μαθητές διδάσκονται, γίνονται πιο εύκολα αντιληπτά.
Σε μια ευρύτερη κλίμακα, το BioSTEM μπορεί να βοηθήσει στην ομαλή μετάβαση των μαθητών από την δευτεροβάθμια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση σύμφωνα ακριβώς με την επαφή τους με τα εργαστηριακά πρωτόκολλα με τα οποία θα βρεθούν αντιμέτωποι στις αίθουσες του πανεπιστημίου.
Επίσης, γίνεται εξοικείωση με την εργαστηριακή νοοτροπία δηλαδή τον τρόπο που λειτουργούμε στον χώρο του εργαστηρίου, τους κανόνες ασφαλείας και συνύπαρξης με τους συναδέλφους.
Ακόμη, το BioSTEM μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές να αναγνωρίσουν τις μαθησιακές τους προτιμήσεις, δηλαδή τα παιδιά μετά από την δράση θα είναι σε θέση να αναγνωρίσουν την κλήση τους σε ορισμένα μαθήματα ή όχι, κάτι το οποίο μπορεί στο μέλλον να τους βοηθήσει στην επιλογή κατεύθυνση τόσο στο λύκειο όσο και στο πανεπιστήμιο. Ταυτόχρονα συμβάλλει στην ένταξη των μαθητών στην αναλυτική σκέψη δηλαδή στην κριτική σκέψη όπου μπορούν να προβληματιστούν, να ερευνήσουν, να ελέγξουν και να αναζητήσουν βιβλιογραφικά δεδομένα τα οποία θα είναι σε θέση να αξιολογήσουν και να μελετήσουν την αξιοπιστία αυτών των πηγών. Ακολούθως θα καλούνται να σκεφτούν διάφορες δοκιμές που χρειάζονται να εξαχθούν αποτελέσματα και λύσεις σε προβλήματα που ίσως συναντήσουν στην πορεία ενός πειράματος, αλλά και να ερμηνεύσουν συμπεράσματα στα οποία καταλήγει το κάθε πείραμα.
Κάτι τέτοιο φυσικά δεν το αναφέρω μόνο για την περίπτωση της Μοριακής Βιολογίας. Στα περισσότερα μαθήματα τα οποία έχουν πειραματικό κομμάτι, όπως η Φυσική ή η Χημεία σπάνια υπάρχει η δυνατότητα με τα μέσα που έχει μια σχολική μονάδα να γίνει μεγάλος αριθμός πειραμάτων. Δηλαδή και σε μαθήματα του πρώτου έτους που χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουμε για παράδειγμα προχωίδα ή πουάρ, πρώτη φορά τα πιάσαμε στα χέρια μας τότε. Και όχι μόνο αυτό, είχαμε και την πίεση να τα χρησιμοποιήσουμε σωστά ώστε να έχουμε καλό αποτέλεσμα.
Μπορεί το
BioSTEM
να ενθαρρύνει τις σπουδές
στις επιστήμες υγείας;
Η δράση του BioSTEM προσφέρει έναν διαδραστικό τρόπο εξοικείωσης των μαθητών με τον κόσμο των θετικών επιστημών και τους ενθαρρύνει να έρθουν σε επαφή με το εργαστηριακό περιβάλλον, με σκοπό την αποσαφήνιση των μελλοντικών τους στόχων. Οι μαθητές μπορούν ενδεχομένως μέσω της δράσης να γνωρίσουν καλύτερα την επιστήμη της βιολογίας και να μάθουν για σύγχρονες πτυχές και προσεγγίσεις της, όπως η φαρμακογονιδιωματικη, η εξατομικευμένη θεραπεία, η μοριακή βιολογία και οι εφαρμογές τους στην καθημερινότητα. Τέλος το bιοstem μπορεί να μειώσει το χάσμα που υπάρχει μεταξύ της δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.